© INTEGELDEEL !!!
Time to factcheck
Wanneer ben je een klokkenluider? Klokkenluider: het is een term die je steeds vaker hoort. Een onthulling lijkt geen nieuws als het niet van een klokkenluider komt. En soms is het nieuws en van maatschappelijk belang, vaker lijkt het een ontevreden werknemer met een arbeidsconflict of andere wraakgevoelens jegens een (ex) werkgever. Heeft het voordelen en/of nadelen om tot klokkenluider te worden benoemd? De voordelen van het klokkenluiderschap zijn vooral juridisch. Een erkende klokkenluider geniet bescherming, en terecht. Wanneer je een maatschappelijk belang aan de kaak stelt dien je beschermd te worden tegen ontslag, vervolging etc. Maar bij de rechten komen de plichten. Wat je naar buiten brengt moet kloppen, je mag niet zomaar schade toebrengen aan anderen, het moet een publiek belang dienen en je motief moet zuiver zijn. Nadelen van het klokkenluiderschap kunnen de reacties van collega’s zijn, eventuele sancties van de werkgever, of van het grote publiek. Vaak kiest iemand er dan ook voor misstanden anoniem te melden. Wanneer ben je een klokkenluider? Er is de afgelopen jaren meer jurisprudentie verschenen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Je kunt naar het Hof wanneer je van mening bent dat je rechten, die in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) staan, geschonden worden. In Nederland dient de rechterlijke macht alle wetgeving toetsen aan het EVRM. Dus het EVRM gaat in zekere zin voor op de Nederlandse wet. Veel klokkenluiders doen een beroep op de Vrijheid van Meningsuiting (artikel 10 EVRM). Vrijheid van meningsuiting is de vrijheid van burgers om hun overtuigingen kenbaar te maken, zonder voorafgaande controle door de staat. De vrijheid van meningsuiting is niet absoluut, net als de meeste andere grondrechten. Zo zijn belediging en smaad onder bepaalde omstandigheden strafbaar. In de loop der tijd zijn er een aantal grondbeginselen uitgeschreven voor de bescherming van klokkenluiders. 1. Subsidiariteit Dit betekent dat er opeenvolgende stappen moeten worden ondernomen. Een hogere instantie moet niet iets doen dat door een lagere instantie kan worden afgehandeld. Concreet betekent dit voor de klokkenluider dat er eerst intern melding van de misstand gemaakt moet worden. Maar als er geen effectieve interne procedures bestaan of als er redelijkerwijs weinig te verwachten valt van een interne melding (of de leidinggevende bij wie moet worden gemeld nu juist het probleem vormt), kan een klokkenluider zich tot de media, of een andere externe partij wenden. 2. Publiek belang. De aard van de gepubliceerde informatie is ook relevant. Hoe groter het publiek belang is bij de openbaarmaking, hoe groter de bescherming is van de klokkenluider onder artikel 10 EVRM. 3. Schade De klokkenluider moet wel rekening houden met de schade die door de openbaarmaking van de informatie wordt geleden door de organisatie en de personen die het betreft. Dat belang moet worden afgewogen tegen het gewicht van het publieke belang en van een open discussie in een democratische samenleving. Dus voordat je in de openbaarheid treedt moet een dergelijke afweging worden gemaakt. Weegt de schade op tegen het publieke belang? Zijn er andere manieren om het op te lossen? 4. Authenticiteit Verspreidt de klokkenluider niet willens en wetens onjuiste informatie. De klokkenluider hoeft niet alles te bewijzen, maar wel volledig zijn, niks achter houden en niks verdraaien/veranderen. 5. Motief Een klokkenluider mag zich scherp en in zekere mate overdreven uitlaten over de misstand, mits de kritiek zakelijk blijft en zich niet onnodig op de persoon richt. Zelfs áls er sprake is van kwade trouw, is dat enkele feit onvoldoende om de bescherming van artikel 10 EVRM weg te nemen, maar het beschermingsniveau zal wel omlaaggaan. De beschermingsomvang kan dus afnemen naarmate eigenbelang en wraakmotieven een grotere rol spelen. 6. Sanctie Tot slot dient gekeken te worden naar de sanctie. Een sanctie zal snel disproportioneel zijn als het publiek belang is gediend bij de openbaarmaking en de melder te goeder trouw handelde. De rechtspraak van het EHRM biedt klokkenluiders dus een ruime bescherming. Je bent niet zomaar klokkenluider! Je mag niet zomaar een beroep doen op het klokkenluiderschap zolang de bovengenoemde grondbeginselen niet zijn gevolgd. Denk je dat je klokkenluider bent, dan kun je in Nederland contact opnemen met het Huis voor Klokkenluiders.
naar de factchecks Wanneer ben je een Klokkenluider?
© INTEGELDEEL !!!
Wanneer ben je een klokkenluider? Klokkenluider: het is een term die je steeds vaker hoort. Een onthulling lijkt geen nieuws als het niet van een klokkenluider komt. En soms is het nieuws en van maatschappelijk belang, vaker lijkt het een ontevreden werknemer met een arbeidsconflict of andere wraakgevoelens jegens een (ex) werkgever. Heeft het voordelen en/of nadelen om tot klokkenluider te worden benoemd? De voordelen van het klokkenluiderschap zijn vooral juridisch. Een erkende klokkenluider geniet bescherming, en terecht. Wanneer je een maatschappelijk belang aan de kaak stelt dien je beschermd te worden tegen ontslag, vervolging etc. Maar bij de rechten komen de plichten. Wat je naar buiten brengt moet kloppen, je mag niet zomaar schade toebrengen aan anderen, het moet een publiek belang dienen en je motief moet zuiver zijn. Nadelen van het klokkenluiderschap kunnen de reacties van collega’s zijn, eventuele sancties van de werkgever, of van het grote publiek. Vaak kiest iemand er dan ook voor misstanden anoniem te melden. Wanneer ben je een klokkenluider? Er is de afgelopen jaren meer jurisprudentie verschenen van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM). Je kunt naar het Hof wanneer je van mening bent dat je rechten, die in het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) staan, geschonden worden. In Nederland dient de rechterlijke macht alle wetgeving toetsen aan het EVRM. Dus het EVRM gaat in zekere zin voor op de Nederlandse wet. Veel klokkenluiders doen een beroep op de Vrijheid van Meningsuiting (artikel 10 EVRM). Vrijheid van meningsuiting is de vrijheid van burgers om hun overtuigingen kenbaar te maken, zonder voorafgaande controle door de staat. De vrijheid van meningsuiting is niet absoluut, net als de meeste andere grondrechten. Zo zijn belediging en smaad onder bepaalde omstandigheden strafbaar. In de loop der tijd zijn er een aantal grondbeginselen uitgeschreven voor de bescherming van klokkenluiders. 1. Subsidiariteit Dit betekent dat er opeenvolgende stappen moeten worden ondernomen. Een hogere instantie moet niet iets doen dat door een lagere instantie kan worden afgehandeld. Concreet betekent dit voor de klokkenluider dat er eerst intern melding van de misstand gemaakt moet worden. Maar als er geen effectieve interne procedures bestaan of als er redelijkerwijs weinig te verwachten valt van een interne melding (of de leidinggevende bij wie moet worden gemeld nu juist het probleem vormt), kan een klokkenluider zich tot de media, of een andere externe partij wenden. 2. Publiek belang. De aard van de gepubliceerde informatie is ook relevant. Hoe groter het publiek belang is bij de openbaarmaking, hoe groter de bescherming is van de klokkenluider onder artikel 10 EVRM. 3. Schade De klokkenluider moet wel rekening houden met de schade die door de openbaarmaking van de informatie wordt geleden door de organisatie en de personen die het betreft. Dat belang moet worden afgewogen tegen het gewicht van het publieke belang en van een open discussie in een democratische samenleving. Dus voordat je in de openbaarheid treedt moet een dergelijke afweging worden gemaakt. Weegt de schade op tegen het publieke belang? Zijn er andere manieren om het op te lossen? 4. Authenticiteit Verspreidt de klokkenluider niet willens en wetens onjuiste informatie. De klokkenluider hoeft niet alles te bewijzen, maar wel volledig zijn, niks achter houden en niks verdraaien/veranderen. 5. Motief Een klokkenluider mag zich scherp en in zekere mate overdreven uitlaten over de misstand, mits de kritiek zakelijk blijft en zich niet onnodig op de persoon richt. Zelfs áls er sprake is van kwade trouw, is dat enkele feit onvoldoende om de bescherming van artikel 10 EVRM weg te nemen, maar het beschermingsniveau zal wel omlaaggaan. De beschermingsomvang kan dus afnemen naarmate eigenbelang en wraakmotieven een grotere rol spelen. 6. Sanctie Tot slot dient gekeken te worden naar de sanctie. Een sanctie zal snel disproportioneel zijn als het publiek belang is gediend bij de openbaarmaking en de melder te goeder trouw handelde. De rechtspraak van het EHRM biedt klokkenluiders dus een ruime bescherming. Je bent niet zomaar klokkenluider! Je mag niet zomaar een beroep doen op het klokkenluiderschap zolang de bovengenoemde grondbeginselen niet zijn gevolgd. Denk je dat je klokkenluider bent, dan kun je in Nederland contact opnemen met het Huis voor Klokkenluiders.
Time to factcheck
naar de factchecks  Wanneer ben je een Klokkenluider?